
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас боловсруулсан мах тэр дундаа хиам хорт хавдар өвчин үүсгэдэг болохыг мэдэгдсэн нь олон хүний сэтгэлийг хиртхийлгээд байна. Нэгэнт монголчууд махыг хүнсний хэрэглээнээсээ хасах боломжгүй учраас зүй зохистой хэрэглээнд суралцах цаг ийнхүү тулж ирээд байна. Иймээс манай улстай цаг агаарын хувьд нэлээд дөхүү Канад улсын хорт хавдрын нийгэмлэгээс махан бүтээгдэхүүн хэрэглэх үедээ хэрхэн хорт хавдрын эрсдэлийг бууруулах талаар гаргасан зөвлөгөөг HIUB танд зориулж байна.
- Загас шувууны нэг порц мах 85 грамм буюу чанаж болгосон үед нэг багц хөзөрөөс шиг хэмжээтэй байна.
- Загас шувууны махыг түлхүүг сонгохын зэрэгцээ хүнсний олон төрлийн ногоо, эрүүл үр тариатай хамт хэрэглэнэ.
- Махыг орлуул. Өтгөн соустай хоол хийх бол тухайн хоолонд орох махныхаа талыг хасч, хассан талыг орлох хэмжээний буурцаг, шош хэрэглэ.
- Махыг хурдан боловсруулахын тулд жижиглэн хэрчиж, салад, хуурга, паста зэрэг хоолыг хийхдээ махны хэмжээг багасгах.
- Долоо хоногт дор хаяж нэг удаа махгүй оройн хоол идэх.
- Ил харагдаж байгаа бүх өөхийг ялгаж хаях. Тахиа шувууны махны гаднах хальсыг хуулж байх. Ингэснээр өөхийг шатаах явцад ялгардаг биед хортой химийн бодисуудыг бууруулахад тустай.
- Ил гал дээр мах шарах тохиолдолд махыг нимгэн хэрчиж, шувуу болон далайн хүнсийг өөх тостой махны оронд хэрэглэх. Ингэснээр тухайн өөхийг задлах шатаах явцад ялгарах утаанд агуулагддаг хорт хийн хэмжээг бууруулна.
- Ил гал дээр мах шарахдаа зөөлөн галаар шарна. Мөн хоол хүнсийг халуун нүүрснээс хол хадгална. Ингэснээр хоолонд нүүрс шингэх эрсдэл буурна.
- Мах, загас, далайн хүнс, шувууны махыг аль болох бага хэмд битүү чанаж, жигнэж, хайрч хэрэглэнэ.
- Ил гал дээр шарах, хайруулын тавганд хуурах зэргээр махыг өндөр хэмд боловсруулахаас татгалзах.
- Юун түрүүнд махаа гэсгээж, богино долгионы зууханд хагас боловсруулсны дараа бага хэмд чанаж болговол хорт хавдар үүсгэгч химийн бодис үүсэхээс сэргийлнэ. Богино долгионы зууханд хагас болгох үеэр ялгарсан махны шүүсийг асгавал хорт хавдар үүсгэгчийн хэмжээ улам багасна. Махыг шарж, жигнэж болгоход ялгарсан шүүснээс татгалзах.
- Мах, шувуу, загасны махыг боловсруулахаас өмнө цуунд дарна. Ингэснээр маханд хорт бодис үүсгэгч химийн элемент үүсэхээс сэргийлдэг. Лемоны шүүстэй, базилтай алимны цуу зэрэг тос агуулаагүй цууг сонгох нь зөв.
- Гриллдсэн хоол бэлтгэх бол хүнсний ногоо, жимс зэргийг гриллд. Судлаачид ургамал суурьтай хоол хүнсийг өндөр хэмд боловсруулсан ч хорт хавдар үүсгэх бодис ялгаруулдаггүй болохыг тогтоосон.
- Боловсруулсан махыг цөөн тохиолдолд хэрэглэж занш. Тухайлахад томоохон баярын үеэр хиам хэрэглэж, спортын арга хэмжээнд оролцох үедээ л зайдастай талх иднэ гэх мэт.